เลือดออกในปาก เหงือกบวม
แปรงฟันแล้วเจ็บ รับมืออย่างปลอดภัย

ทำไมเลือดออกและเหงือกบวมระหว่างการรักษาถึงไม่เหมือนปัญหาเหงือกทั่วไป

หลายคนเคยมีเลือดออกเวลาแปรงฟันมาก่อน และเคยแก้ได้เองด้วยการแปรงฟันให้สม่ำเสมอ แต่ระหว่างคีโมหรือฉายแสง สาเหตุและความเสี่ยงแตกต่างออกไปอย่างมีนัยสำคัญ

แปรงฟันอย่างปลอดภัยเมื่อเหงือกบอบบาง

ความสะอาดในช่องปากยังคงสำคัญมาก — เชื้อสะสมในปากเพิ่มความเสี่ยงการติดเชื้อในผู้ป่วยที่ภูมิคุ้มกันต่ำ แต่วิธีการแปรงฟันต้องปรับให้อ่อนโยนกว่าเดิมมาก

• 1

  เปลี่ยนแปรงสีฟันเป็น ultra-soft เสมอ

  แปรงขนนุ่มพิเศษ (ultra-soft) ลดการกระแทกเยื่อบุและเหงือกที่บอบบาง ถ้าแปรงที่มีอยู่ยังแข็งเกินไป ให้แช่หัวแปรงในน้ำอุ่นก่อนใช้สักครู่

• 2

  ลดแรงกดให้น้อยที่สุดเท่าที่ทำได้

  ใช้ปลายนิ้วจับแปรงแทนการกำแน่น ลองวางแปรงบนเหงือกโดยไม่กด จากนั้นค่อยขยับเบา ๆ เหมือนลูบไม่ใช่ถู

• 3

  เลือกยาสีฟันสูตรอ่อนโยน ไม่มีส่วนผสมระคายเคือง

  หลีกเลี่ยงยาสีฟันที่มีส่วนผสมของ SLS (sodium lauryl sulfate) หรือส่วนผสมฟอกขาวเข้มข้น ถ้าเจ็บมากจนใช้ยาสีฟันไม่ได้ ให้แปรงด้วยน้ำเปล่าก่อนและปรึกษาทีมรักษา

• 4

  แปรงทุกวัน ไม่ข้าม — แต่ปรึกษาทีมถ้าเจ็บมากผิดปกติ

  ช่องปากที่ไม่สะอาดเพิ่มความเสี่ยงการติดเชื้อได้มาก ไม่ควรหยุดแปรงฟันโดยไม่ปรึกษาทีมรักษาก่อน ถ้าเจ็บมากผิดปกติหรือเลือดออกมาก ให้โทรหาทีมรักษาและถามก่อนว่าควรทำอย่างไรต่อ

• 5

  บ้วนปากด้วยน้ำเปล่าหรือน้ำเกลือเจือจางตามคำแนะนำทีมรักษา

  น้ำยาบ้วนปากที่มีแอลกอฮอล์หรือส่วนผสมแรงไม่เหมาะในช่วงนี้ หากทีมรักษาให้คำแนะนำสูตรเฉพาะ ให้ทำตามนั้นเท่านั้น ไม่ซื้อเพิ่มเอง

สิ่งที่ทำได้และไม่ควรทำ เมื่อมีเลือดออกหรือเหงือกบวม

ตารางด้านล่างรวบรวมแนวทางเบื้องต้น ทั้งนี้คำแนะนำของทีมรักษาสำหรับผู้ป่วยแต่ละรายย่อมสำคัญกว่าเสมอ

ผู้ดูแลสังเกตและช่วยรับมือได้อย่างไร

ผู้ป่วยบางรายไม่ได้บอกว่าเจ็บหรือมีเลือดออก เพราะกังวลว่าจะทำให้คนรอบข้างเป็นห่วงมากขึ้น หรือคิดว่า "แค่นี้เองไม่เป็นไร" ผู้ดูแลที่สังเกตพฤติกรรมได้จะช่วยจับสัญญาณได้ก่อน

วิธีถามที่ทำให้ผู้ป่วยบอกความจริงได้ง่ายขึ้น

แทนที่จะถามว่า "เป็นยังไงบ้าง" ซึ่งมักได้คำตอบว่า "ก็โอเค" ลองถามแบบเจาะจงกว่านี้

• "วันนี้แปรงฟันแล้วเจ็บไหม หรือมีเลือดออกไหม"
• "ตอนบ้วนน้ำ เห็นสีชมพูในน้ำที่บ้วนออกมาไหม"
• "เหงือกด้านไหนรู้สึกบวมหรือตึงกว่าที่อื่นไหม"

การถามตรงทำให้ได้ข้อมูลที่แม่นยำกว่า และผู้ป่วยรู้สึกว่าเรื่องนี้เป็นเรื่องที่พูดได้ตามปกติ ไม่ใช่เรื่องที่ต้องปิด

สัญญาณเหล่านี้ต้องแจ้งทีมรักษาทันที อย่ารอนัดถัดไป